นักวิชาการมธ. จี้ สธ.ทบทวนมติให้ “หมอสุภัทร” ออกจากราชการ ระบุการจัดซื้อ ATK ถูกหรือแพง ต้องเทียบของสเปคเดียวกัน พร้อมเทียบหลักการพิจารณาลงโทษ ต้องรับฟัง ให้ความเป็นธรรมสองฝ่าย ด้านแกนนำชุมชน เผยช่วงแพทย์ชนบทบุกกรุง เหมือนถูกดึงขึ้นจากระทะทองแดง ควรได้รับการยกย่อง ไม่ใช่ถูกลงโทษ กังวลหากเกิดโรคระบาดอีกจะมีแต่คนเพลย์เซฟ ขณะที่สภานักศึกษารามฯ ถามมาตรฐานการสอบ พร้อมไทม์ไลน์ ตัดสินช่วงอ่อนไหวทางการเมือง ละเลยเจตนาช่วยชีวิตคน
วันที่ 29 มกราคม รศ.ดร.บุญเลิศ วิเศษปรีชา คณบดีคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โพสต์เฟสบุ๊คว่า ในฐานะที่คลุกคลีกับคนจนเมืองในช่วงของการแพร่ระบาดโควิด-19 ในกลางปี 2564 เมื่อเห็นข่าวกระทรวงสาธารณสุข มีมติให้ นพ.สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ อดีตประธานชมรมแพทย์ชนบท ออกจากราชการ (คำสั่งยังไม่สิ้นสุดเพราะ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ จากภายนอกไม่เห็นด้วยกับมติ และเสนอให้นำเข้า คณะกรรมการ กพ. คณะใหญ่ก่อน) แล้วจำเป็นต้องอธิบายความอีกครั้ง โดยข้อแรก การพิจารณาเรื่องนี้จำเป็นต้องเข้าใจสถานการณ์ขณะนั้น ที่สถานการณ์แพร่ระบาดรุนแรง มีคนเสียชีวิตจำนวนมาก ผู้ติดเชื้อก็หาเตียงไม่ได้ การตรวจด้วย RT-PCR ก็จำกัด ส่วน การตรวจด้วย ATK ยังไม่แพร่หลายเหมือนระยะหลัง การที่ชมรมแพทย์ชนบทเข้ามาช่วยตรวจและแยกผู้ติดเชื้อออกมาโดยเร็ว จึงเป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้สามารถควบคุมการแพร่ระบาดของโควิด-19 ได้ ดังนั้น การเปรียบเทียบว่า รพ.จะนะ ซื้อ ATK ถูกหรือแพง จำเป็นต้องเปรียบเทียบในสเปค เดียวกัน และในห้วงเวลาเดียวกัน มิเช่นนั้น จะชี้นำให้เข้าใจผิดว่าซื่อแพง
ข้อสอง ข้อสงสัยในกรณีการแบ่งซื้อนั้น นายแพทย์สุภัทร ได้ชี้แจงแล้วว่า เป็นการซื้อตามภารกิจ “แพทย์ชนบทบุกกรุง” แต่ละครั้ง หากพิจารณาด้วยความเป็นธรรมปราศจากอคติ ก็จะเข้าใจได้ไม่ยากว่า ไม่ได้ทำเพราะเจตนาหลีกเลี่ยง กฏหมาย ข้อสาม คือ เรื่องกระบวนการพิจารณาที่ไม่ได้ให้นายแพทย์สุภัทร ไปตอบข้อสงสัย เพียงแต่ให้ขี้แจงเอกสาร ทั้งนี้ ตนขอเปรียบเทียบกับการสอบวินัยนักศึกษา ทั้งระดับคณะและระดับมหาวิทยาลัย กรณีนักศึกษาถูกคำสั่งลงโทษวินัย แล้วนักศึกษาขออุทธรณ์ ซึ่งหลักสำคัญคือ การให้ความเป็นธรรมกับทั้ง 2 ฝ่ายทั้งผู้ร้องและผู้ถูกร้อง โดยให้ผู้ถูกร้องได้ชี้แจงข้อสงสัย ข้อไหนที่กรรมการติดใจต้องถามผู้ถูกร้อง หากไม่ถามแล้วนำมากล่าวโทษถือว่าไม่เป็นธรรมกับผู้ถูกร้อง ส่วนการลงโทษส่วนใหญ่คือ ตักเตือน ภาคฑัณฑ์ ซึ่งเกิดขึ้นไม่บ่อย ถือเป็นการทำอย่างรอบคอบ แต่กรณีนายแพทย์สุภัทร โทษร้ายแรงถึงขั้นให้ออกจากราชการ โดยที่ไม่มีโอกาสไปชี้แจงต่อหน้าให้คณะกรรมการ ดังนั้นจึงขอทักท้วงให้กระทรวงสาธารณสุขทบทวนมติให้ นพ.สุภัทร ออกจากราชการ
“เรื่องนี้สำคัญอย่างยิ่ง เพราะหากเราทักท้วงไม่สำเร็จจะเป็นตัวอย่างว่า แม้แต่ข้าราชการที่สังคมเห็นประจักษ์ชัดว่า ไม่ได้ทำเฉพาะงานประจำ หากแต่ทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม ไม่เห็นแก่เหน็ดเหนื่อย ยังถูกสอบสวนด้วยกระบวนการที่ไม่เป็นธรรมและให้ออกจากราชการได้ง่าย ๆ อนาคตก็ย่อมไม่มีข้าราชการคนไหน จะทำงานนอกเหนือขอบเขตหน้าที่แคบ ๆ ของตัวเอง เพราะเกรงว่าหากทำมากไปก็จะกลายเป็นโทษต่อตัวเอง” นายบุญเลิศ ระบุ
ด้าน นางวงศ์จันทน์ จันทร์ยิ้ม แกนนำชุมชนเคหะคลอง 9 เขตคอลงสามวากล่าวว่า ช่วงที่โควิดระบาดในชุมชนคลองเตย ตนและแฟนร่วมกันทำตู้ปันสุข และร่วมกับเครือข่ายต่างๆ ในการทำอาหาร ให้ความรู้ประชาชนในการดูแลตัวเอง แต่เนื่องจากมีคนติดเชื้อเยอะ บางคนต้องแยกไปนอนในรถยนต์ใต้สะพาน บางคนต้องกางเต้นท์แยกนอนในบ้าน จนกระทั่งการติดเริ่มมากขึ้นเรื่อยๆ หลายชุมชน ต้องร่วมกันทำศูนย์พักคอย เครื่องตรวจ ATK แพงมาก เลยใช้การดูอาการหากอาการไม่หนัก จากนั้นมีกลุ่มแพทย์ชนบบุกกรุงจึงรีบประสานไป แล้วทางนายแพทยสุภัทรก็มาให้ความรู้ ช่วยเหลือในการตรวจให้คนในชุมชน รวมถึงชุมชนอื่นๆ ใกล้เคียง ก็อยู่ศูนย์พักคอย หากอาการไม่ดีก็ประสานโรงพยาบาล แต่หาเตียงยาก บางคนมีบ้านต่างจังหวัดก็กลับไปโรงพยาบาลตามภูมิลำเนา นี่คือสิ่งที่นายแพทย์สุภัทรมาช่วยเหลือคนกรุงเทพ ที่เหมือนตกกระทะทองแดงให้ได้รับการช่วยเหลือ ครอบครัวตัวเองก็สูญเสียบุคคลอันเป็นที่รักไปถึงสองคนจึงรับรู้ได้เลยว่ามันน่ากลัวและเลวร้ายขนาดไหนในตอนนั้น และต่อไป
“ส่วนที่นายแพทย์สุภัทรถูกให้ออกจากราชการนี้ตนมองว่าเป็นการเสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล ตอนนั้นไม่มีหมอ ไม่มีเจ้าหน้าที่รัฐคนไทยยื่นมือเข้ามาช่วย การที่นายแพทย์สุภัทรจัดซื้อ ATK เพื่อช่วยชีวิตคนในยามหน้าสิ่วหน้าขวานแบบนั้น เป็นการมองชีวิตคนเป็นตัวตั้ง และมันก็ช่วยชีวิตคนได้จริง แต่พอเวลาผ่านมาก็เอาจุดโน่นนี่เอามาเป็นเงื่อนไขเพื่อเล่นงานกัน ถือว่าไม่ยุติธรรมเลย ต่อไปนี้หากมีโรคระบาดเกิดขึ้นอีก จะมีหมอคนไหนออกมาช่วยชาวบ้าน และกล้าที่จะไม่รอขั้นตอน ไม่ต้องรอเวลา แต่ถ้าจะรอขั้นตอน เพลย์เซฟจนผู้คนล้มตายต่อหน้ามันก็อำมหิตเกินไป ต่อไปนี้บ้านนี้เมืองนี้จะอยู่กันอย่างไร จึงอยากให้กำลังใจ นายแพทย์สุภัทร และอยากสื่อถึงชุมชนที่แพทย์ชนบทมาช่วยเหลือในครั้งนั้นว่า เราคงอยู่เฉยๆไม่ได้คงต้องทำอะไรบางอย่างเพื่อปกป้องคนที่มาช่วยชีวิตพวกเรา แต่ก็แอบหวังลึกๆว่ามโนสำนึกที่ดีของผู้บริหารกระทรวงยังคงมีอยู่ ที่จะทบทวนสิ่งที่เกิดขึ้น ไม่ตกเป็นเครื่องมือทางการเมือง” นางวงศ์จันทร์ กล่าว
ขณะที่สภานักศึกษา มหาวิทยาลัยรามคำแหง โดยนายวรเทพ พันธุ์เณร ประธานสภาฯ ได้ออกแถลงการณ์ ต่อกรณี มติของคณะกรรมการ อ.ก.พ. กระทรวงสาธารณสุข ที่มีมติให้ลงโทษวินัยร้ายแรงแก่ นพ.สุภัทร จากการจัดซื้อ ATK ในช่วงการระบาดโควิด19 ปี 2564 ซึ่ง ประเทศไทยเผชิญวิกฤตด้านสาธารณสุขรุนแรงที่สุด มีผู้ติดเชื้อ อาการหนัก และเสียชีวิต ขณะที่ระบบตรวจคัดกรองและเตียงผู้ป่วยไม่เพียงพอ ภายใต้บริบทนี้ ชมรมแพทย์ชนบทได้เข้าช่วยเหลือประชาชนในเมืองหลวง ภายใต้ปฏิบัติการ แพทย์ชนบทบุกกรุง เป้าหมายหลักคือการรักษาชีวิตประชาชนอย่างเร่งด่วน ไม่ใช่การแสวงหาประโยชน์ใดๆ โดยการจัดซื้อ ATK ขณะนั้นภายใต้ข้อจำกัดสถานการณ์ฉุกเฉิน ไม่สามารถคาดการณ์ปริมาณการใช้งานล่วงหน้าได้ การจัดซื้อจึงเกิดขึ้นตามความจำเป็น เพื่อให้ประชาชนที่เข้ารับการตรวจทุกคนสามารถเข้าถึงการคัดกรองได้ทันท่วงที อย่างไรก็ตาม กระบวนการสอบวินัยกลับให้ความสำคัญกับการตีความเชิงระเบียบ โดยตั้งข้อกล่าวหาเรื่อง “การแบ่งซื้อ” โดยแทบไม่ปรากฏการพิจารณาเจตนา ความจำเป็น และบริบทของวิกฤตสาธารณสุขในขณะนั้นอย่างรอบด้าน
สภานักศึกษาฯ มีความสงสัยต่อจังหวะเวลาของการพิจารณาเรื่องดังกล่าว ซึ่งเกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ผ่านไปแล้วหลายปี และถูกหยิบยกขึ้นมาเร่งรัดในช่วงใกล้การเลือกตั้งโค้งสุดท้าย อาจส่งผลโดยตรงต่อสิทธิทางการเมืองและคุณสมบัติของผู้ถูกกล่าวหา จึงตั้งคำถามว่า 1. เหตุใดคดีที่ค้างมานาน จึงถูกเร่งตัดสินในช่วงเวลาที่อ่อนไหวทางการเมือง 2.การบังคับใช้กฎหมายครั้งนี้ เป็นไปอย่างเสมอภาคและปราศจากอคติจริงหรือไม่ 3.หลักนิติธรรมกำลังถูกใช้เพื่อรักษาความยุติธรรม หรือกำลังถูกใช้เป็นเครื่องมือทางอำนาจ สภานักศึกษาฯ เห็นว่า ผู้ที่ตัดสินใจทำหน้าที่เพื่อปกป้องชีวิตประชาชนในสถานการณ์ฉุกเฉิน ควรได้รับการคุ้มครองตามหลักความเป็นธรรม ไม่ใช่ถูกลงโทษย้อนหลังโดยละเลยบริบทและเจตนา การใช้อำนาจรัฐใดๆ ที่ก่อให้เกิดข้อสงสัยต่อความเป็นอิสระและความเป็นธรรมของกระบวนการ ย่อมบั่นทอนความเชื่อมั่นของสังคมต่อระบบราชการและประชาธิปไตย สภานักศึกษาฯ ขอเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการทุกขั้นตอนด้วยความโปร่งใสรอบคอบและยึดหลักนิติธรรมอย่างแท้จริง พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้มีการตรวจสอบจากสาธารณชน เพราะในสังคมประชาธิปไตย ผู้ที่ยืนอยู่ข้างประชาชน ไม่ควรถูกทำให้กลายเป็นผู้กระทำผิด
